Wat is vrijmetselarij ?

Een initiatieke orde …

De vrijmetselarij wordt omschreven als een initiatieke Orde. De “initiatie“ (of inwijding) verwijst naar een universele en eeuwenoude praktijk die bestaat uit een persoonlijk en geleidelijk leerproces dat door andere ingewijden en via een beproefde methodiek wordt doorgegeven.

De vrijmetselarij wordt gekenmerkt door het constant naleven van een aantal basisregels die al gedurende enkele eeuwen haar werkterrein afbakenen. Om die reden wordt zij ook traditionele en “reguliere” vrijmetselarij genoemd.

De continuïteit en de stabiliteit van de vrijmetselaarsstructuren zijn belangrijke troeven in een snel veranderende wereld die onderhevig is aan een steeds grotere druk en die soms met ernstige schokgolven wordt geconfronteerd.

… diep verankerd in het huidige tijdsgewricht …

De vrijmetselarij houdt zich niet bezig met materiële en politieke gebeurtenissen die inherent deel uitmaken van de geschiedenis. Zij is ook wars van modetrends en tijdelijke hypes.

De vrijmetselarij blijft authentiek in haar fundamentele regels en doelstellingen. Dat belet ons echter niet om in het heden te leven en toch de instrumenten te gebruiken die de vrijmetselarij aanreikt. Hoewel de vrijmetselarij elementen uit het verleden gebruikt, kijkt zij toch resoluut naar de toekomst! Net zoals de boom vanuit de wortel groeit, zo ook houdt de vrijmetselarij de traditie in ere om de mensen te vervolmaken.

De vrijmetselaar is dus niet wereldvreemd en staat niet onverschillig tegenover de maatschappelijke realiteit waarin hij actief is.

… en met als doel de vervolmaking van de Mens

Via het geleidelijke leerproces, gebaseerd op een drie eeuwen oude traditie, streeft de vrijmetselarij er in deze 21ste eeuw naar om haar doelstellingen te bereiken en de mens spiritueel en moreel te verheffen.

Dat brengt ons bij het centrale begrip van het werken aan jezelf als bron van zelfontplooiing, hetgeen een directe en persoonlijke betrokkenheid impliceert: ken jezelf.

Wat betekent traditie voor een vrijmetselaar?

Voor een traditionele en reguliere vrijmetselaar betekent traditie de optelsom van de vragen die hij zich stelt, de bezorgdheid die hij koestert, de verwachtingen die hij heeft en de waarden die van generatie op generatie worden overgedragen en die het spirituele patrimonium van de mensheid uitmaken.

Dit proces is cumulatief want – in tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen – is onze traditie niet iets wat vastligt, maar wel iets dat in de loop der tijden ontstaat en groeit. In dat verband zei Antoine de Saint-Exupéry dat “wij de traditie van onze voorouders niet erven, maar dat wij die doorgeven aan onze nakomelingen”.

De individuele vervolmaking van de vrijmetselaar heeft ook als doel de maatschappij te laten vooruitgaan. Zonder zelf direct in te grijpen in de maatschappij, wil de vrijmetselarij via de uitstraling van haar leden haar steentje daartoe bijdragen.

Een initiatieke overdracht

De vrijmetselarij verzekert de initiatieke overdracht van een in essentie esoterische traditie. Artikel 1 van de Constitutie van de RGLB zegt het als volgt: De vrijmetselarij bevestigt het bestaan van God, Opperwezen, dat zij aanduidt met de naam Opperbouwmeester van het Heelal.

Zij eist van al haar leden dat zij deze bevestiging aannemen. Deze eis is absoluut en kan niet het voorwerp uitmaken van enig compromis of voorbehoud. De vrijmetselarij definieert het Opperwezen niet en laat eenieder de absolute vrijheid om zich er een opvatting over te vormen.

Wat moeten we nu verstaan onder de term “initiatie”? Het gaat vooral over het “op weg zetten”, het leiden naar een nieuw vertrekpunt. Initiëren betekent in dit opzicht de mens toegang verlenen tot een spiritueel avontuur. Hem ertoe aanzetten om via de lange weg van de zelfarbeid zijn innerlijke krachten te ontdekken en te gebruiken. Daarbij speelt de symboliek een betekenisvolle rol.

De maçonnieke initiatie is in essentie spiritueel en leidt tot het stellen van een hele reeks vragen en bedenkingen over zichzelf en de wereld (zie bovenstaande kadertekst over de initiatieke overdracht).

Het aanvaarden van deze metafysische evidentie vormt in het begin de basis voor een initiatie die – als ze oprecht en volledig wil zijn – voor elke kandidaat- vrijmetselaar uitmondt in een persoonlijke verbintenis die vrij, bewust en ongedwongen wordt aangegaan.

Het afwijzen van dit uitgangspunt – hoe achtenswaardig dat ook moge zijn – is echter onverenigbaar met de fundamenten zelf van de logearbeid zoals die oorspronkelijk is opgevat. Het zou een eventuele kandidaatstelling als “traditionele en reguliere” vrijmetselaar onmogelijk maken als – van bij het begin – zou blijken dat de vrijmetselarij iets is wat niet bij de kandidaat past.

De definitie en het doel

Symbolisch onderricht van de RGLB worden beschreven in artikel 2 van de Constitutie. De vrijmetselarij is een inwijdingsgenootschap dat door zijn symbolisch onderricht de mens geestelijk en moreel verheft en aldus bijdraagt tot de vervolmaking van de mensheid door de toepassing van een ideaal van vrede, liefde en broederlijkheid.

Het feit dat een Opperwezen niet als dusdanig wordt gedefinieerd, biedt de vrijmetselaar in zijn zoektocht een onmetelijke vrijheid.

Alle traditionele en reguliere maçonnieke obediënties in de wereld die elkaar erkennen, baseren zich op dit uitgangspunt om zich persoonlijk te vervolmaken.

De perfectie die de vrijmetselaar nastreeft, is een ideaal dat hij niet binnen een bepaalde termijn moet halen. Hij weet dat niet het perspectief om zijn uiteindelijke doel te bereiken belangrijk is, maar wel de weg ernaartoe.