Een uitzonderlijke avond

Op 28 november jongstleden herdacht de Reguliere Grootloge van België het 300 jaar bestaan van de van de moderne vrijmetselarij. Het gebeurde in de zaal Gran Eldorado van de U.G.C. aan het de Bourckèreplein in Brussel. In het halfrond verzamelden zich niet alleen de broeders van onze Groot Loge, maar ook hun gezinsleden, de broeders en zusters van andere obediënties en niet-vrijmetselaars.

Ze waren met zijn allen getuige van de projectie, in avant première van de film van Tristan Bourlard: « Terra Masonica : Around the world in 80 Lodges »[1] De documentaire werd onafhankelijk geproduceerd door Nexus Factory en dit dank zij twee Belgische productieleiders : Serge de Poucques et Sylvain Goldberg. En er is meer: regisseur Tristan Bourlard koos voor een zeer persoonlijke benadering bij het in beeld brengen van de traditionele vrijmetselarij die in 1717 ontstond. Andere vormen van vrijmetselarij, die ontstonden in de negentiende- en twintigste eeuw zoals de gemengde en vrouwenvrijmetselarij, bracht hij niet in beeld. Wat op zich geen waardeoordeel betekent.

Vijf passages in deze film hebben me danig ontroerd.

De reis begint in Schotland, in het kleine gehucht Kilwinning waar de ‘Kilwinning Lodge number nothing’ is. De beelden tonen de aanstelling van een nieuwe Achtbare Meester. Het gebeurt in de gemeente met een stoet waarbij de broeders, in groot ornaat, met alle versierselen van hun graden en taken opstappen achter de plaatselijke fanfare. Bij hun tocht door de straten worden ze toegejuicht door de plaatselijke bevolking. De osmose tussen de bewoner en de vrijmetselaars is ontroerend, ook al omdat dit ondenkbaar is in veel West-Europese landen.

In Afrika worden we geconfronteerd met een totaal andere situatie. We zien Mali, een land met – helaas – weinig stabiliteit. De opnameploeg verneemt maar op het allerlaatste moment de installatie van een nieuwe Grootmeester. De ploeg begeeft zich naar die plaats met gewapende escorte. En ook de plek van het gebeuren staat onder een militaire bescherming.   Uit een en ander blijkt wel dat er tussen de broeders van de verschillende godsdiensten en levensbeschouwingen een broederlijke sfeer heerst en dat ze in vrede en harmonie kunnen werken aan de verbetering van zichzelf en de samenleving. Het is een mooi voorbeeld van tolerantie en wederzijds respect in moeilijke nationale omstandigheden.

In de Verenigde Staten neemt de regisseur zijn kijkers mee naar een ontmoeting met een officier van de Grootloge Prince Hall de Georgië die meestal Afro-Amerikaanse broeders verenigt.  Van vijf staten (op de 50, waaronder Georgië) onderhouden geen betrekkingen met blanke of Afro-Amerikaanse loges. Het wekt de indruk dat de regisseur hier een bittere realiteit in beeld brengt. Maar neen, het is omgekeerd. De officier hoopt op een toekomst waarbij alle Amerikaanse broeders solidair met mekaar zullen omgaan. Hijzelf belijdt de deugd om iedereen te accepteren zoals hij is en niet zoals hij wil dat de ander zou zijn. Ik luisterde met aandacht naar deze wijze man en ben fier deel uit te maken van de vrijmetselarij zoals hij die propageert.

Overal trachten reguliere obediënties de verbetering van de mensheid te bevorderen. Het gebeurt ook door het steunen van goede werken. In Europa gebeurt het discreet maar in Indië daarentegen groeit de vrijmetselarij gestaag en dat gaat gepaard met vooral medische hulp aan de zwakken in de maatschappij. Het is een noodzaak in dat grote land met een kwetsbare bevolking.

Het mooiste van de film was voor mij, hetgeen gebeurde in Hammerfest, een kleine stad in Noorwegen aan de uiterste grens van Europa. In de winter is er nauwelijks daglicht. De film toont er een broeder die tot taak heeft kantoren te reinigen. Hij spreekt openhartig over zijn problemen in extreme omstandigheden. Hij is lid van een loge met niet meer dan een twintigtal broeders en het kost hem vaak een dagreis om te kunnen deelnemen aan een zitting. De broeder is een gevoelige man, en hij houdt vol. Het is het waard.

De geïnterviewde broeders bieden met zijn allen een beeld van de vrijmetselarij. Ze hebben een gemeenschappelijk doel, altruïstisch en met zin voor verantwoordelijkheid. Ze dienen op waardige wijze de mensheid.

In zijn dankwoord aan Tristan Bourlard voor zijn geweldige documentaire over de realiteit van de vrijmetselarij besloot onze Grootmeester met deze woorden: « Zonder het mysterie van de vrijmetselarij prijs te geven propageert deze film toch de fundamentele waarden van onze Orde en laat zien hoe universeel en tijdloos ze zijn. Tegelijk toont de film aan – en dat is merkwaardig – dat onze waarden erg hedendaags zijn in de profane wereld die verscheurd wordt door conflicten. Ook in dat opzicht is de wereld niet veranderd sinds 1717.  «

Pistis, Meester Vrijmetselaar.

[1] De film zal beschikbaar zijn in 2 DVD van elk 60’ begin 2017.